Thành phố Hà Lan có đến 225 cái tên | Liputan 24 Gorontalo
www.AlvinAdam.com

Gratis Berlangganan

Tuliskan Alamat Email Anda. Gratis!

Delivered by FeedBurner

Thành phố Hà Lan có đến 225 cái tên

Posted by On 1:06 AM

Thành phá»' Hà Lan có Ä'ến 225 cái tên

Thành phá»' Hà Lan có Ä'ến 225 cái tên

Mike MacEacheranBản quyền hình ảnh Mike MacEacheran

Quảng trường Oldehoofsterkerkhof lịch sá»­ ở Leeuwarden, thủ phủ của tỉnh Friesland, Hà Lan, là má»™t má»› há»—n Ä'á»™n Ä'ầy bất ngờ của những Ä'iều lạ lùng và tuyệt vời.

Nào là De Oldehove, tòa tháp dang dở Ä'ược xây từ thế ká»· 16 bị cong vẹo nhiều Ä'ến ná»—i nó nghiêng còn nhiều hÆ¡n tháp nghiêng Pisa.

Thụy SÄ©: Đất nÆ°á»›c Ä'a ngôn ngữ

Rotterdam: thành phá»' Dubai giữa lòng Hà Lan

Nơi tiếng Anh không dành cho ng ười nói tiếng Anh

Nào là Bảo tàng Gá»'m Quá»'c gia Princessehof choáng ngợp, má»™t tòa nhà trang trọng Ä'ược sá»­a chữa lại trong Ä'ó có những cổ vật quý hiếm thời Minh và các tác phẩm của Picasso, nhÆ°ng cÅ©ng từng là ngôi nhà thÆ¡ ấu của MC Escher, nghệ sỹ hình ảnh thế ká»· 20 người sáng tạo ra những hình ảnh trong mÆ¡ không thể nào tưởng tượng Ä'ược của những bậc thang dài vô tận và những thác nÆ°á»›c Ä'ánh lừa tâm trí.

Nào là Gemeentehuis, tức Tòa Thị chính, nÆ¡i người Hà Lan lần Ä'ầu tiên nghe thấy huyền thoại về Grutte Pier, má»™t kẻ cÆ°á»›p biển khổng lá»" vá»›i sức mạnh siêu nhân và sẵn sàng giết bất cứ ai không phải là người Frisian.

Thành phá»' của ngôn ngữ

NhÆ°ng Ä'áng Ä'ể cho rằng Ä'iều còn kỳ lạ hÆ¡n tất cả những thứ kể trên là Lân fan taal ('miền Ä 'ất của ngôn ngữ' trong tiếng Frisian), nÆ¡i dành cho hàng ngàn ngôn ngữ.

Bản quyền hình ảnh Mike MacEacheran

Được xây thêm cá»' Ä'ịnh vào quảng trường kể từ tháng Giêng, công trình này Ä'ược dá»±ng trong khuôn khổ chÆ°Æ¡ng trình Leeuwarden-Friesland - Thủ Ä'ô Văn hóa châu Âu 2018 và giá»›i thiệu cho du khách 6.720 ngôn ngữ, má»™t tuyển tập toàn diện các ngôn ngữ trên thế giá»›i - trong Ä'ó có tiếng Frisian, ngôn ngữ chính của khu vá»±c này.

Thời kỳ vàng Ä'ể học ngoại ngữ?

Santorini, hòn Ä'ảo Hy Lạp xinh Ä'ẹp và nền văn minh Ä'ã mất

MÅ©i Siccar: NÆ¡i lịch sá»­ Trái Đất Ä'ược viết lại

Đưa công trình này vào cÅ©ng là má»™t quy ết Ä'ịnh phù hợp, nhất là vì Leeuwarden - hay Ljouwert, Liwwadden, Leewadden, Luwt, Leaward hay Leoardia, nhÆ° các cách gọi khác nhau của thành phá»' từ thế ká»· 11 Ä'ến thế ká»· 19 - Ä'ược biết Ä'ến là thành phá»' có 100 tên gọi.

"Chúng tôi muá»'n làm cho ngôn ngữ trở nên sá»'ng Ä'á»™ng, và không còn nÆ¡i nào tá»'t hÆ¡n Ä'ể làm việc Ä'ó là ở Ä'ây vá»›i lịch sá»­ ngôn ngữ hết sức Ä'ặc biệt của nó," ông Siart Smit, giám Ä'á»'c chÆ°Æ¡ng trình Lân fan taal, cho biết khi ông rảo bÆ°á»›c quanh công trình.

"NÆ¡i Ä'ây là tỉnh song ngữ, nÆ¡i mà người dân nói hai thứ tiếng Frisian và tiếng Hà Lan, và có Ä'ến người dân của 128 quá»'c tịch Ä'ang sinh sá»'ng ở Leeuwarden. Do Ä'ó, câu chuyện này tôn vinh tính Ä'a dạng của chúng tôi, nhÆ°ng nó cÅ©ng Ä'á»"ng thời cổ vÅ© cho thế giá»›i Ä'a ngôn ngữ."

Việc có gẠ§n phân ná»­a các ngôn ngữ trên thế giá»›i Ä'ang bị Ä'e dọa thất truyền cÅ©ng Ä'ủ là lý do Ä'ể khám phá Lân fan taal.

Ở khắp nÆ¡i trong tòa nhà trÆ°ng bày ấn tượng này, các khá»'i gá»— Ä'ược khắc ngôn ngữ treo lủng lẳng trên trần theo thứ tá»± bản chữ cái - má»™t bức ảnh ngắn gọn liệt kê tiếng Thuỵ Điển, tiếng Swabia, Suwawa và Suruí do Pará - mà Ä'a phần trong sá»' này người bình thường không thể biết Ä'ược.

Bản quyền hình ảnh Mike MacEacheran

Ở chá»— khác, 84 ngọn Ä'èn neon vá»›i sắc trắng, Ä'ỏ, xanh dÆ°Æ¡ng và xanh lá giúp cho khán giả thấy Ä'ược làm sao sá»­ dụng các từ ngữ khác nhau Ä'ể diá»…n Ä'ạt má»™t ý tưởng tỏa sáng khắp phòng trong ánh sáng cầu vá»"ng.

'Tôi Ä'ến từ má»™t quá»'c gia không còn tá»"n tại'

Phong cách sá»'ng trá»… nải của người Croatia

Ikaria, hòn Ä'ảo 'trường thọ' ở Hy Lạp

Mặc dù sứ mạng của Lân fan taal là thúc Ä'ẩy sá»± hiểu biết các ngôn ngữ khác nhau, nhÆ°ng Leeuwarden lại duy trì sá»± kỳ lạ ngôn ngữ sâu Ä'ậm do chính nó tạo ra: tên gọi của nó Ä'ã thay Ä'ổi liên tục kể từ thế ká»· thứ 10. HÆ¡n nữa, hãy tìm trong Sách Ká»· lục Guinness Thế giá»›i và bạn sẽ thấy Leeuwarden có 225 dạng thức khác nhau chứ không phải chỉ 100 nhÆ° là biệt danh Ä'ược Ä'ặt cho nó.

NhÆ°ng làm sao mà thị trấn Frisian ở miền bắc này lại có quá nhiều tên gọi Ä'ến nhÆ° vậy?

Địa lý và lịch sử

Để bắt Ä'ầu, Ä'ó là vấn Ä'ề Ä'ịa lý. Nằm ở rìa Ä'ông bắc xa xôi cá »§a Hà Lan, Friesland bị bao bọc ở ba phía bởi bãi bùn, Ä'ầm lầy và Biển Wadden.

Tỉnh này Ä'ã trở thành má»™t phần của vÆ°Æ¡ng quá»'c Hà Lan hiện Ä'ại Ä'ược thành lập vào giữa cuá»™c chiến Napoleon vào Ä'ầu thế ká»· 19 khi phần còn lại của châu Âu hợp lại vá»›i nhau Ä'ể Ä'ánh bại vị Hoàng Ä'ế nÆ°á»›c Pháp.

NhÆ°ng cho Ä'ến ngày nay, người Hà Lan vẫn nghÄ© Friesland là má»™t nÆ°á»›c ngoại quá»'c.

Những ngôi nhà có cá»™t chá»'ng, những con kênh Ä'ào uá»'n lượn và những con Ä'ường Ä'ạp xe trải Ä'ầy dây hoa leo cÅ©ng giá»'ng nhÆ° những nÆ¡i khác ở Hà Lan, nhÆ°ng cuá»™c sá»'ng ở Ä'ây chậm rãi hÆ¡n, và người dân ở Ä'ây Ä'ược Ä'óng khung trong hình ảnh xa cách và cổ hủ.

Trong suá»'t thời gian tôi sá»'ng ở Ä'ây, họ ít nói lên suy nghÄ© của mình hÆ¡n so vá»›i những người Ä'á»"ng bào phÆ°Æ¡ng nam của h ọ. Nên biết rằng Friesland là nÆ¡i có mật Ä'á»™ dân cÆ° thÆ°a thá»›t nhất của Hà Lan và cảm giác cách biệt Ä'ó cÅ©ng Ä'ủ là lý do cho người Frank, Hà Lan, Flemish, Saxon and Wallon cùng vá»›i những sắc dân khác chuyển Ä'ến. Sá»± tiếp biến văn hóa này có nghÄ©a là cách viết và cách phát âm Leeuwarden sẽ mau chóng thay Ä'ổi.

Biến thể do Ä'a ngữ

Để hiểu thêm, tôi tìm gặp nhà sá»­ học thành phá»' Henk Oly từ Trung tâm Lịch sá»­ Leeuwarden, người nói vá»›i tôi rằng cách giải thích các cách gọi khác nhau của thị trấn vừa không dá»… dàng vừa không Ä'Æ¡n giản.

Bản quyền hình ảnh Mike MacEacheran

Về mặt truyền thá»'ng, theo lời ông nói, Leeuwarden c ó má»™t sá»' dạng thức nhÆ° sau: tiếng Frisian (Ljouwerd), cách gọi tÆ°Æ¡ng Ä'Æ°Æ¡ng trong tiếng Hà Lan (Leeuwarden), và hai dạng thức trong phÆ°Æ¡ng ngữ Ä'ịa phÆ°Æ¡ng Ä'ược sá»­ dụng trong thị trấn: Leewwadden và Liwwadden.

Mọi thứ càng thêm phức tạp khi thành phá»' Ä'ược các nÆ¡i khác trong tỉnh là gọi là Luwt, trong khi trong suá»'t nhiều thế ká»· các học giả thường Latin hóa tên gọi này thành Leovardia. Vá»›i những biến thể phát âm, Ä'a phần dẫn Ä'ến thay Ä'ổi trong cách viết, các cách gọi Ä'ịa danh này trở nên bùng nổ.

"TrÆ°á»›c năm 1804, không có cách viết chính thức Ä'ịa danh nào và mọi người viết theo cách mà họ phát âm từ Ä'ó," Oly cho biết. "Anh có thể viết là Ljouwerd hay Ljouwert bởi vì âm 'd' ở cuá»'i từ nghe giá»'ng nhÆ° âm 't'. Hoặc có thể viết là Lyouwerd, Ljouwerd hay Liouwerd vì những cách viết này Ä'ều có cùng má»™t cách phát âm. Khi kết hợp các biến thể vá»›i nhau thì có vô vàn khả năng gọi tên Ä'ịa phÆ°Æ¡ng này.

Ngày nay, danh sách Ä'ạt ká»· lục thế giá»›i gá»"m 225 cái tên là di sản của má»™t người lÆ°u giữ tài liệu vào thế ká»· 19 có tên là Wopke Eekhoff, con trai má»™t thợ bạc vá»'n Ä'ảm nhận công việc lÆ°u trữ của thị trấn vào năm 1838. Là người Ä'ầu tiên ở Hà Lan Ä'ược bổ nhiệm vào vai trò này, ông Ä'ược giao cho má»™t chÆ°Æ¡ng trình rất rõ ràng: tập hợp tất cả những gì mà ông tìm thấy Ä'ược về lịch sá»­ của thành phá»' và coi sóc bá»™ sÆ°u tập nghệ thuật.

'Ngọn Ä'á»"i nhỏ tránh gió'

Khi Leeuwarden tích lÅ©y hàng chục danh xÆ°ng qua hàng thế ká»· - chẳng hạn nhÆ° từ năm 1500 cho Ä'ến năm 1520, cách viết tên thành phá»' cứ thay Ä'ổi gần nhÆ° má»—i hai năm má»™t lần - Ä'ó là má»™t tình huá»'ng phức tạp. Ấy vậy mà Eekhoff vẫn tiếp tục không mệt mỏi Ä'ể ghi lại về lịch sá»­ thị trấn trong hai cuá»'n sách dày 400 trang và cuá»'i cùng Ä'ã viết nên má»™t niên biểu từ Livnvert vào năm 1039 cho Ä'ến Luweden vào năm 1846.

Cho Ä'ến cuá»'i thế ká»· 19, Ä'ã xảy ra thêm má»™t sá»' sá»± thay Ä'ổi khi mà cả Viện Khoa học Hoàng gia Hà Lan vào năm 1864 và Há»™i Khoa học Địa lý Hoàng gia Hà Lan vào năm 1884 Ä'ã lần Ä'ầu tiên xuất bản danh sách các Ä'ịa danh của Ä'ất nÆ°á»›c theo các nguyên tắc ký âm Ä'Æ°Æ¡ng Ä'ại. Chẳng lâu sau thì các biến thể tiếng Hà Lan và tiếng Frisian Ä'ã trở thành chuẩn má»±c trên thá»±c tế.

"Ngay cả ngày nay, tên các thị trấn và làng mạc ở Hà Lan vẫn chÆ°a bao giờ Ä'ược Chính phủ Hà Lan chính thức chuẩn hóa,&q uot; Oly giải thích và nói thêm rằng nhiều bản Ä'á»" và công trình tham khảo của Eekhoff vẫn tiếp tục Ä'ược sá»­ dụng. "Không có quy tắc nào cả, do Ä'ó mà kể từ Ä'ầu thế ká»· 20, chúng tôi Ä'ã viết Leeuwarden theo tiếng Hà Lan và Chính quyền Frisia vẫn sá»­ dụng Ljouwert nhÆ° là cách dùng chính thức của họ."

Đá»'i vá»›i khách Ä'ến thăm ngày nay, huy hiệu của Leeuwarden vá»'n xuất hiện trên lá cờ và các tòa nhà chính phủ của thành phá»', cÅ©ng là má»™t câu Ä'á»'. Phác họa hình ảnh má»™t con sÆ° tá»­ vàng chá»"m Ä'ứng lên trên nền xanh thẫm, ở trên cùng huy hiệu là chiếc mÅ© miện có Ä'ính lam ngọc và há»"ng ngọc.

"Đa sá»' mọi người Ä'ều cho rằng 'Leeu' có nghÄ©a là sÆ° tá»­ và chúng tôi là 'thành phá»' sÆ° tá»­' nhÆ°ng Ä'iều Ä'ó không chính xác," hÆ°á»›ng dẫn viên Christina Volker cho tôi biết trong khi chúng ta Ä'ang khám phá những con Ä'ường sôi Ä'á»™ng ở trung tâm. "Cái tên này khởi thủy bắt nguá»"n từ chữ 'Leeuw' - có nghÄ©a là 'không có gió - và 'warden' có nghÄ©a là những ngọn Ä'á»"i nhỏ trong tiếng Frisian. Thị trấn Ä'ược xây dá»±ng trên ba ụ Ä'ất nhân tạo dùng làm nÆ¡i cÆ° trú vá»'n giúp bảo vệ và che chở cho nÆ¡i này trÆ°á»›c biển cả. Đó là lý do khiến nó là má»™t nÆ¡i yên bình."

Mặc dù từng là má»™t nÆ¡i yên bình, Leeuwarden giờ Ä'ây Ä'ang Ä'ón nhận cái tên má»›i nhất Ä'áng Ä'ược mọi người bàn tán: thủ Ä'ô văn hóa châu Âu.

Nó thể hiện ở những dòng người xếp hàng tại Bảo tàng Friesland và ở nhiều quanh cảnh thành phá»' trên tranh vẽ và trong sách vá»'n Ä'ược Eekhoff sÆ°u tập và giờ Ä'ây Ä'ược trÆ°ng bày tại phòng triển lãm á »Ÿ Trung tâm Lịch sá»­ Leeuwarden.

Bản tiếng Anh bài này Ä'ã Ä'ược Ä'ăng trên BBC Travel.

Sumber: Google News | Liputan 24 Suwawa

Next
« Prev Post
Previous
Next Post »